Daghospitalisatie: prima remedie maar nog nevenwerkingen…

07 december 2017

Dat steeds meer aandoeningen via daghospitalisatie kunnen behandeld worden, is een goede zaak. Dat vindt gezondheidseconoom Lieven Annemans. Al zijn er wel een aantal kanttekeningen en voorwaarden. Want zomaar verschuiven naar daghospitalisatie zondermeer is niét zo’n goede zaak.

© © Gleamlight

We ontmoeten professor Lieven Annemans op de Boekenbeurs waar hij zijn boek ‘Je geld of je leven’ signeert. “En eigenlijk vind je daarin haast alle antwoorden op de vraag hoe we de evolutie in de daghospitalisaties moeten organiseren zodat het een win-win-situatie wordt”, stelt hij. “Want daghospitalisatie wordt, zeker in de toekomst, een optie die niet alleen goed is, maar ook wenselijk. De technische mogelijkheden zijn de afgelopen decennia sterk verbeterd, de medische kennis is er op vooruitgegaan en de patiënt geneest sneller als hij dat in zijn vertrouwde omgeving – lees maar: thuis – kan doen.”

Als professor Annemans het heeft over de technische mogelijkheden, dan bedoelt hij het hele gamma, van pre-operatief over operatief tot post-operatief. “En aan het einde van de rit heb je vooral een patiënt die gelukkiger is”, vindt hij.

Tot daar het positieve verhaal. Want om bij die gelukkiger patiënt te komen, moet aan een aantal voorwaarden voldaan zijn en moeten er de volgende jaren nog een aantal hindernissen genomen worden. En die hindernissen zijn niet allemaal kleine oneffenheden die gladgestreken moeten worden.

“Laat ons beginnen met de thuiszorg”, vat Lieven Annemans aan. “Die heeft de laatste jaren een enorme evolutie doorgemaakt. Maar als je patiënten via daghospitalisatie wil behandelen, dan moet je hooggespecialiseerde verpleegkundigen hebben die aan huis komen. Met wat de huidige thuisverpleegkundige verdient, kun je die standaard nooit bereiken. Dus, eerste voorwaarde: hoger opgeleide verpleegkundigen die beter betaald worden dan nu.”

Betalen per prestatie vindt Annemans ook bij daghospitalisatie geen goed idee. Het forfaitair degelijk betalen van de behandeling van aandoeningenvoor een bepaalde episode van zorg is trouwens nog altijd zijn stokpaardjekan er voor zorgen dat overbodige zorg niet gebeurt. “Ik heb dit pleidooi al gegeven voor wat de planbare ziekenhuisopnamen betreft”, zegt hij. “En ik wil dat pleidooi ook doortrekken tot in de thuiszorg. Daghospitalisatie en de daaropvolgende thuiszorg is haast altijd planbaar. Geef een vast en degelijk bedrag voor een bepaalde termijn. De kine niet per beurt, maar volgens evidence based basis wat nodig is. Verpleegkundige hulp niet per keer dat de verpleegkundige langskomt, maar forfaitair op basis van wat uit onderzoek gebleken is wat nodig is. Zorg ervoor dat die ver goeding goed is, degelijk. Bepaal per pathologie een forfaitair bedragper episode.”

Annemans wil zelfs nog een stap verder gaan. “Vanaf volgend jaar zullen de ziekenhuizen geleidelijk aan ook een stuk betaald worden op basis van de kwaliteit die ze leveren: pay for quality. De ervaring heeft geleerd dat dit systeem de beste medische én economische resultaten geeft als het ten minste gehanteerd wordt op het niveau van het (dag)ziekenhuis of desnoods de afdeling, en niét op het niveau van de individuele arts. Wie stelt dat dit systeem artsen zieken huizen ertoe aanzet kan aanzetten om risico patiënten te weren, heeft op dit moment misschien wel gelijk. Maar als een volwaardig eHealthsysteem functioneel zal zijn – en we zijnmen is daarmee bezig –, dan zitten er in dat systeem zo veel parameters dat men bijna exact zal kunnen voorspellen wat en welke tijd een patiënt nodig heeft om in goede omstandigheden te revalideren.

Privé dagklinieken

Als steeds meer aandoeningen via daghospitalisatie kunnen opgelost worden, dan lijkt het evident dat ook de privé dagklinieken op die markt zullen springen. Op zich vindt professor Annemans vrij evident. Meer nog. “Ik vind dat ook geen probleem. Als er ten minste aan twee essentiële voorwaarden is voldaan. Primordiaal is de kwaliteit-veiligheid. Die moet uiteraard net zo hoog zijn als in de openbare ziekenhuizen. Ook privé dagklinieken moeten aan een opgelegd kwaliteitsniveau voldoen. De tweede voorwaarde is de betaling. Het kan niet dat een patiënt voor zijn een noodzakelijke en terugbetaalde behandeling in een privé kliniek méér moet betalen dan in een ziekenhuis. Hoor mij goed: voor de behandeling. Want wat mij betreft, staan privé ziekenhuizen en openbare ziekenhuizen op eenzelfde lijn: de behandeling moet overal kwalitatief gelijk zijn en dat betekent hoog. Ik vind het onaanvaardbaar dat een patiënt in een of andere ziekenhuis setting méér zou moeten betalen voor een gelijkaardige nood zakelijke behandeling. Dat wil niet zeggen dat het de patiënt niet meer mag kosten. Maar die hogere kostprijs voor de patiënt mag niet liggen aan het niveau van verzorging, maar kan gerust aangerekend worden als die patiënt bv. meer luxe wil.”

Annemans trekt deze uitspraak ook door naar alle ziekenhuizen, en dat precies op de dag dat de kranten koppen met de vaststelling dat eenpersoonskamers jaar na jaar duurder worden. “Een arts die een patiënt behandelt in een eenpersoonskamer of een tweepersoonskamer zou dezelfde verloning moeten krijgen. En ik blijf mijn betoog uit het verleden herhalen: die arts mag van mij een zeer hoog goed loon hebben. Daar heeft hij voor gestudeerd en daar neemt hij elke dag zware verantwoordelijkheden voor op. Zijn loon moet zeer aantrekkelijk zijn want het is onaanvaardbaar dat hij dat loon moet bijspijkeren met onnodig handelen, of met supplementen die het systeem ontredderen zoals dat nu vaak het geval is. Maar om dat te kunnen bereiken moet het systeem van de honoraria – de nomenclatuur – hervormd worden, zoals trouwens ook in het regeerakkoord staat.”

En wat dan met artsen die gedeconventioneerd zijn? Professor Annemans lacht: “als je de lonen van de artsen aantrekkelijk genoeg maakt, zal de neiging om te deconventioneren zichtbaar dalen. Net daarom pleit ik voor een hervorming van de nomenclatuur”.

Hospitalisatieverzekering

Spreken over daghospitalisatie, kostprijs en terugbetaling brengt ons automatisch bij de hospitalisatie-verzekeringen. De verschuiving van residentieel ziekenhuisverblijf naar ambulante daghospitalisatie mag dan wel een goede zaak zijn voor het gezondheidsbudget, maar voor de patiënt wordt het ook duurder. In heel veel hospitalisatieverzekeringen zit een daghospitalisatie immers niet vervat in de dekking van de verzekering.

“Ook hier dringt een hervorming zich op en ik pleit daar al veel langer voor. Essentiële zorg zou volledig binnen de verplichte ziekteverzekering moeten vallen. Alles wat evidence based, noodzakelijk en kosteneffectief is, moet vallen binnen de verplichte ziekteverzekering. Wat mij betreft, zijn er maar twee uitzonderingen: patiënten die er zelf voor kiezen om een experimentele behandeling te ondergaan waarvoor nog niet aan bovenstaande voorwaarden voldaan is kunnen dat, maar niet binnen de verplichte ziekteverzekering. Daar kunnen ze zich tegen laten verzekeren binnen de private verzekering. En ook alles wat materiële luxe is, moét buiten de verplichte ziekteverzekering. Een eenpersoonskamer? Geen probleem. Via de bijkomende verzekering kan een patiënt die extra vierkante meters krijgen en desnoods nog meer luxe. Hij zal op dat moment betalen voor de extra luxe, maar niets extra’s bovenop de honoraria van de artsen. Iemand die meer geld heeft, heeft geen recht op betere zorg.”

Désirée De Poot

Dossier daghospitalisatie

De daghospitalisatie wint, ook onder impuls van de overheid, steeds meer veld. Dankzij de technologische evolutie zijn ook meer behandelingen via daghospitalisatie mogelijk. Maar daghospitalisatie heeft ook zijn beperkingen want zomaar alles vanuit een residentieel kader opschuiven naar daghospitalisatie, kàn niet.