Netwerken tussen ziekenhuizen, ja maar…

Bestuurder, let op uw aansprakelijkheid…

08 februari 2018

Fusies, netwerken… er is heel wat in beweging in de ziekenhuiswereld. Ziekenhuizen werken intensief of minder intensief samen. Maar elke samenwerking houdt ook een aantal risico’s in. Bestuurders moeten zich ten allen tijde indekken voor bestuursfouten.

Elke bestuurder weet het: wie zich als bestuurder verbindt aan een ziekenhuis kan aansprakelijk gesteld worden. Het ziekenhuis onderschrijft daarom een Directors and Officers Liability-verzekering (D&O-verzekering). Via de bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering worden alle personen die bestuurstaken verrichten verzekerd, dus ook feitelijke bestuurders zijn daarmee gedekt. Besprekingen voeren over de toekomstige positionering van een ziekenhuis-vzw behoort tot de essentie van bestuurstaken. Die kunnen daardoor in een later stadium leiden tot claims waarbij de bestuurder aansprakelijk kan gesteld worden, maar ook dat situeert zich op het domein van de bestuurdersaansprakelijkheid of D&O-verzekering. Dat zegt Wim Opdebeeck, verzekeringsexpert Social Profit bij Van Breda Risks & Benefits.

Als we het hebben over samenwerking van ziekenhuizen, dan blijft elk ziekenhuis zijn beheersstructuur behouden. Meestal is dat een vzw. Maar er kunnen ook nieuwe beheersstructuren bij komen, als er bijvoorbeeld gezamenlijke initiatieven worden genomen of een bepaalde beslissingsbevoegdheid naar de groep wordt gedelegeerd. “Als we kijken naar de samenwerkingsvormen die het KCE voorstelt, dan zien we dat er bij twee op de vier modellen een Raad van Bestuur – en zelfs een medische raad – op het niveau van een superstructuur zou komen (nvdr: de geïntegreerde zorgsystemen). In dat geval moet er idealiter een vzw komen op het niveau van de superstructuur. Maar ook in de andere samenwerkingsvormen (nvdr: het gecoördineerd netwerk en het autonoom samenwerkingsinitiatief) kan de oprichting van een vzw aangewezen zijn want overkoepelende beslissingen nemen op basis van een voluntaristische wijze is zeer moeilijk werkzaam.”

“Ziekenhuizen worden door de overheid aangespoord om structureel samen te gaan werken. Maar vooraleer zo’n samenwerking op papier wordt vastgelegd, zijn er vanzelfsprekend talrijke verkennende gesprekken. Essentiële zaken zoals de graad van autonomie die elk ziekenhuis zal behouden en de vraag of en hoe een netwerkautoriteit boven die ziekenhuizen sturend zal optreden, komen daarbij aan bod. Besprekingen over de toekomstige positionering van een ziekenhuis-vzw behoren tot de essentie van bestuurstaken. Als deze besprekingen gebeuren in het kader van een bestaande vzw, stelt zich geen enkel probleem. Maar vaak zien we dat externe experts worden gevraagd om een mandaat op te nemen als onafhankelijk bestuurder. Mensen die niet verbonden zijn met een van de ziekenhuizen die de besprekingen voeren en die dus niet gedekt zijn door de D&O-verzekering van de respectievelijke vzw’s.”

Om alle aansprakelijkheidsclaims voor te zijn, is het nuttig om daarom een afzonderlijke vzw op groeperingsniveau op te richten die overkoepelend over de ziekenhuizen gaat werken. “Daarvoor moet mogelijk een nieuwe D&O-verzekering afgesloten te worden. Daarop zijn ook bovenvermelde onafhankelijke bestuurders verzekerd. Ook wanneer de ziekenhuis-vzw maar een deel van haar autonomie overdraagt of overneemt en er sprake is van een wijziging van de statuten dient de bestaande D&O-verzekeraar geïnformeerd te worden…”

Consequenties

Als een overkoepelende vzw wordt opgericht, dan hevelen de ziekenhuizen die onder die vzw vallen een deel van hun autonomie over op de superstructuur. Elke beslissing die op dat superniveau wordt genomen, kan de aansprakelijkheid triggeren. “Daarom is het wenselijk dat er, als de beslissingsbevoegdheid naar boven wordt gedelegeerd, een aparte vzw wordt opgericht. Dan worden de handeling van de bestuurders namens de overkoepelende vzw gesteld. Een D&O verzekering afgesloten door die overkoepelende vzw verleent dekking voor de aansprakelijkheid voor de daden van haar bestuurders. En onthoud goed: hoe meer regelgeving, hoe hoger het D&O-risico is.”

Los van de bovenvermelde problematiek over bestuurdersaansprakelijkheid doen ziekenhuizen er goed aan goede afspraken te maken met hun partners in het netwerk en hun polissen inhoudelijk te optimaliseren in het kader een nakende samenwerking. Ziekenhuizen kunnen bijvoorbeeld afspreken om personeel of materiëel uit te wisselen of diensten voor elkaar uit te voeren. “Daarvoor kunnen clausules voor afstand van verhaal ingelast worden waardoor het ziekenhuis dat bijvoorbeeld verpleegkundigen ‘uitleent’ aan een ander ziekenhuis niet aansprakelijk kan worden gesteld voor claims in het andere ziekenhuis.”

Wim Opdebeeck waarschuwt ook voor het nieuwe wetboek rond vennootschappen. “Die ziet de vzw als een onderneming die niet alleen winst mag maken maar waar er ook een insolventierisico is. Elke bestuurder kan persoonlijk aansprakelijk gesteld worden bij een kennelijk grove fout.”

Désirée De Poot