Resistente bacterie in opmars

14 juni 2018

Eerst het goede nieuws: weinig acties als die voor een goede handhygiëne, hebben zo’n aantoonbaar positief resultaat op het voorkomen van MRSA in ziekenhuizen en zorginstellingen. Maar andere resistente bacteriën, voornamelijk aanwezig als reservoir in het spijsverteringsstelsel, zijn aan een opmars bezig en veroorzaken onder andere ernstige - en dodelijke - bloedstroominfecties.

© NSIH-activiteitenrapport 2017

Dat blijkt uit het jaarrapport van 2017 van de WIV/ISP, dat onlangs werd omgedoopt tot Sciensano. Een ongunstige evolutie wordt gezien voor zorginfecties die ontstaan vanuit het darmstelsel. Het darmstelsel wordt onder invloed van een grote antibioticaselectiedruk omgevormd tot een reservoir van multiresistentie. Oorspronkelijk gevoelige kiemen worden resistent en oorspronkelijk minder gevoelige of resistente bacteriën worden hierbij bevoordeeld. Dit wordt duidelijk weerspiegeld in de opkomst van multiresistente Gramnegatieve (ESBL, CPE) en Gram-positieve (C. difficile en VRE) bacteriën. Dergelijke tendensen zijn niet uniek voor België, ook in andere landen zien we dezelfde tendens.

Bloedstroominfecties

Bloedstroominfecties (BSI) vormen de grootste bedreiging: ze zijn zeer ernstig met niet zelden een dodelijke afloop. De in het ziekenhuis verworven bloedstroominfecties kenden in 2016 een incidentie van 7,8 op 10.000 ligdagen. Maar er is een grote variabiliteit in voorkomen tussen de ziekenhuizen onderling. BSI worden het meest gerapporteerd in tertiaire ziekenhuizen (universitair karakter). De meest kwetsbare afdeling is de intensieve zorgen, waar het risico ruim vier keer hoger ligt dan in een ander afdeling.

De belangrijkste ingangspoort voor BSI blijft een centrale lijn (centrale veneuze katheter, CVC), hoewel deze sinds 2013 minder gerapporteerd worden. Van alle ziekenhuisgeassocieerde bloedstroominfecties was (in 2016) 40 procent rechtstreeks (CVC) of onrechtstreeks (urinaire sonde of endotracheale tube) geassocieerd met een invasief hulpmiddel. Escherichia coli (E. coli) en Staphylococcus aureus (S. aureus) waren in 2016 de meest voorkomende microorganismen geïsoleerd uit ziekenhuis-geassocieerde BSI. De incidentie van ziekenhuis-geassocieerde BSI met E. coli en Klebsiella pneumoniae (K. pneumoniae) is sinds 2000 continu gestegen.

België heeft op dit moment een meldingssysteem dat vrij goed werkt. De uitbraakondersteuning en samenwerking met de bevoegde overheden wordt in de meerderheid van de meldingen ‘goed’ tot ‘uitstekend’ bevonden. Ze moet dan ook verder worden geconsolideerd met een nog snellere terugkoppeling van surveillancegegevens van antibioticumgebruik.

In de periode 2014-2016 werden 13 van 15 gemelde uitbraken waarbij assistentie (OST) werd verleend tijdig onder controle gebracht.

Désirée De Poot