Senior Friendly Hospital

Inspelen op de noden van de oudere patiënt

14 juni 2018

De gemiddelde leeftijd van de ziekenhuispatiënt stijgt jaar na jaar. Diensten zoals een geriatrie zijn helemaal ingespeeld op de extra noden van de oudere patiënt. Voor afdelingen zoals orthopedie en revalidatie zijn extra inspanningen nodig om het concept van Senior Friendly Hospital uit te bouwen. Het AZ Herentals verbetert de zorg voor geriatrische patiënten door het inschakelen van vrijwilligers en een soort ‘stage’ waarbij de verpleging van eenheid ruilt.

Voor kwetsbare ouderen kan een ziekenhuisopname zware consequenties hebben. Mensen komen, bijvoorbeeld na een val, in een totaal vreemde omgeving terecht. De kans op verwardheid en desoriëntatie is reëel. Op geriatrie kent men de noden van zo’n patiënten. Op andere afdelingen is dat niet zo evident. “Naast de medische problematiek, zien we vooral een nood aan een ruimere omkadering voor dit soort patiënten”, zegt Kristien Willems. Zij leidt het geriatrisch supportteam van het AZ Herentals. “We weten dat jongere patiënten veerkrachtiger zijn en een ziekenhuisopname beter kunnen plaatsen. Ouderen moeten we op een andere manier begeleiden. Daarom zijn we op de dienst orthopedie met een pilootproject gestart. We hebben ons daarbij laten inspireren door gelijkaardige initiatieven in Nederland en de VS. Voor ons land vormen we, met onze aanpak, voor zover we weten een unicum.”

Tijdens een brainstorm werden vier pijlers naar voor geschoven: oriëntatie, beweging, voeding en activiteiten. “Koen, hoofdverpleegkundige van de afdeling orthopedie, was vragende partij om extra zorg en aandacht voor de geriatrische patiënten op zijn afdeling. Een goede samenwerking en overleg met de afdeling is uiteraard onmisbaar. We zijn gestart met een groep van 6 vrijwilligers die ingestapt zijn in dit project. Deze mensen maken zich wekelijks een halve dag vrij om zich in te zetten voor onze oudere patiënt. Het zijn mensen die op geregelde basis naar het ziekenhuis komen en zich een halve dag per week willen inschakelen in dit pilootproject.”

Het is de hoofdverpleegkundige die de patiënten selecteert die nood hebben aan een meer persoonlijke begeleiding. Hij bepaalt op welke pijler de focus zal liggen. “We werken per pijler met een aantal actiepunten”, verduidelijkt Kristien. “We hebben een box ontwikkeld voor onze vrijwilligers waarin ze alle materiaal vinden die nuttig kan zijn bij het contact met de oudere. Als er nood is aan ondersteuning bij oriëntatie van tijd en ruimte, vindt de vrijwilliger een kalender en een klokje om een gesprek aan te gaan. Ligt de focus op ondervoeding, dan zijn er extra tussendoortjes of kunnen we de vrijwilliger inschakelen om bij de maaltijd de oudere gezelschap te houden. Met speciale kaarten die onze kinesisten hebben gemaakt, kunnen bepaalde bewegingen geoefend worden…”

Tussen de vrijwilligers en de hoofdverpleegkundige en de verantwoordelijke voor de vrijwilligers is er een rechtstreekse lijn. “De vrijwilligers vullen, na het contact met de oudere, een communicatiefiche in waarop ze kunnen aangeven wat ze met de patiënt hebben gedaan, hoe hij heeft gereageerd, hoe dat contact verlopen is… Patiënten die van orthopedie naar revalidatie verhuizen krijgen ‘hun’ vrijwilliger mee zodat ook daar continuïteit is.”

Patiënten op orthopedie moéten geen gebruik maken van deze extra ondersteuning. “Mensen krijgen het aanbod en ze kunnen weigeren”, zegt Kristien. “De vrijwilligerswerking is een extraatje. Het kan en mag de opdracht van de verpleegkundigen nooit vervangen, laat staan dat zij een therapeutische opdracht krijgen. Het is en blijft vrijblijvende maar bijzonder nuttige ondersteuning.”

Verpleegkundigen

Ook de verpleegkundigen werden ingezet in het project Senior Friendly Hospital. Zo kwam het tot een uitwisseling van verpleegkundigen geriatrie en orthopedie. Gedurende twee weken wisselden in totaal tien verpleegkundigen van afdeling. Mensen van geriatrie kwamen enkele dagen op orthopedie werken, terwijl de collega van orthopedie op de afdeling geriatrie ging werken.

“Het enthousiasme voor die uitwisseling is erg groot en de verpleegkundigen zelf vinden die uitwisseling zeer boeiend. De verpleegkundigen van beide afdelingen zijn experts op hun domein, maar voelen vaak dat ze expertise tekort komen op het terrein van de andere dienst. Zo weten verpleegkundigen van orthopedie niet goed hoe ze bijvoorbeeld met verwardheid om moeten, terwijl verpleegkundigen van de geriatrie soms onzeker zijn hoe ze met een revaliderende patiënt om moeten gaan. Door deze uitwisseling nemen ze expertise mee naar hun eigen afdeling.”

Het pilootproject is tot nog toe zo geslaagd dat er wordt gedacht aan uitbreiding naar andere diensten.

Désirée De Poot