De mens of het systeem in 2030?

14 juni 2018

De mens moet voorgaan op het systeem. Daarom is de zorg van de toekomst ook een verhaal van waarden. Het grootschalig project ‘Zorg 2030’ van het UZ Brussel en de VUB heeft nu met alle betrokkenen de visie voor de toekomst ontwikkeld. 488 ideeën in één document gebundeld, ideeën en voorstellen voor de toekomst.

Het rapport van het grootschalige project ‘Zorg2030’ van het UZ Brussel en de VUB is bekendgemaakt. Het project startte in september 2017 en werd begin april afgesloten. ‘Zorg2030’ resulteerde uiteindelijk in 488 ideeën die werden samengebald in een duidelijke en gedragen visie waarin wordt bekeken welke gezondheidszorg wij als maatschappij voor de toekomst willen. Wij nemen een aantal ‘baanbrekers’ uit het rapport.

De krachtlijnen worden in twaalf punten samengevat:

1) POSITIEVE DYNAMIEK

Gezondheid is niet alleen kost, maar ook opbrengst. Vergrijzing is een potentieel. Ouderen krijgen in het zorgdossier ook predictoren van kwetsbaarheid.

2) DE PATIËNT IS PARTNER, NAAST DE ZORGVERSTREKKER.

Hij wordt bij alles betrokken. Zelfmanagement wordt mogelijk gemaakt via sites of apps. De patiënt heeft toegang tot een voor hem begrijpelijk, gevulgariseerd medisch verslag. In het dossier van de patiënt staat àlles vermeld, zelfs het standpunt dat hij heeft tov bepaalde waarden. De voorafgaande zorgplanning is opgenomen in dit dossier.

3) EEN HOLISTISCHE BENADERING

… in een multidimensionaal wetenschappelijk referentiekader.

4) POSITIEVE INCENTIVERING

Gezond gedrag wordt beloond. Opvallend: het plan denkt daarbij ook aan belonen via de verzekeringspremies.

5) ZORG ZO DICHT MOGELIJK BIJ DE PATIËNT

De voorkeur gaat naar de thuiszorg. De huisarts staat centraal. Medische en verpleegkundige zorgverstrekkers van algemene ziekenhuizen (die enkel instaan voor tweedelijnszorg) verplaatsen zich ook naar de thuisomgevingen kunnen flexibel (organisatie overkoepelend) worden ingezet. Eerste, tweede- en derdelijn worden deels gesloopt. Universitaire ziekenhuizen zijn er voor tertiaire zorg en expertise. Zij hebben geen spoedgevallendienst meer. Triage op spoedgevallen gebeurt in algemene ziekenhuizen door huisartsen. Ziekenhuizen mogen niet langer wachtzalen hebben. Alle voorbereiding op een operatie gebeurt eerstelijns of thuis.

6) KWALITEIT BOVEN KWANTITEIT.

Elke Belgische burger kiest niet alleen een vaste huisarts, maar ook een vaste apotheker. Alleen als een patiënt door zijn vaste huisarts naar een ziekenhuis wordt doorverwezen, wordt de consultatie terugbetaald. De patiënt kan online een afspraak maken bij zijn arts. De huisarts kan online een afspraak voor zijn patiënt maken in het ziekenhuis. Artsen, ouder dan 65 jaar, moeten een minimaal aantal patiënten volgen om erkend te worden. Een GMD is verplicht. Telegeneeskunde moet mogelijk zijn, ook tussen patiënt en specialist en zeker tussen patiënt en huisarts. Artsen worden opgeleid in digital health.

7) TECHNOLOGIE

Technologie is een middel om de doeltreffendheid van het zorgsysteem en de medische outcome te verhogen. Ze mag de menselijke interactie op essentiële momenten niet vervangen. Basisindicatoren van de gezondheidstoestand van de burger worden digitaal doorlopend gemonitord. De resultaten worden opgeslagen in het GMD. Maandelijks ontvangt de patiënt op een gestructureerde manier feedback. De huisarts superviseert en controleert op afwijkende waarden met de focus op preventie.

8) SAMENWERKING

Samenwerking is het credo van de vernieuwde gezondheidszorg: alle betrokken zorgverstrekkers zijn in real time digitaal met elkaar verbonden. De opleiding voorziet al in in een voorbereiding op samenwerken. Iedereen - ook de patiënt - is mee verantwoordelijk voor de gezondheid van en de zorg aan de patiënt. Evidence-based en value-based zijn kernbegrippen. De opleiding tot specialist wordt aangepast, de overheid bewaakt de kwaliteit van de opleiding. De faculteiten geneeskunde en farmacie worden één geheel met de universitaire ziekenhuizen. Quota worden onderling door de faculteiten vastgelegd in functie van de beschikbare infrastructuur en personeel.

9) POLITIEKE INTEGRATIE

Geen verschillende bevoegdheden meer. Zowel het behoud (preventie) als het herstel van de gezondheid moeten op politiek niveau onder één bevoegdheid vallen. Elke Belg moet, eender waar in België, een zelfde niveau van zorg kunnen krijgen.

10) GEZOND HOUDEN

Focus moet liggen op het gezond houden van de bevolking (preventie). Een mix van verschillende financieringsmechanismen moet meer samenwerking tussen de zorgverleners beogen. Preventieve acties (ook digitaal) en telegeneeskunde worden vergoed. Gezondheidswerkers krijgen een basissalaris waaraan een soort dividend wordt toegevoegd als de bevolking in de zone gemiddeld gezonder wordt. De vergoeding per consultatie wordt voor huisartsen verhoogd, multidisciplinair overleg geldt als een consultatie. Geen onderscheid meer tussen één- en tweepersoonskamers. Geen ereloonsupplementen meer.

11) ETHIEK IS ESSENTIEEL

Zorg moet betaalbaar en toegankelijk blijven. Solidariteit is een kernwoord.

12) LEVE DE GROTE, GEDURFDE EXPERIMENTEN

Geen kleine pilootprojecten. Meteen in het diepe springen.

Désirée De Poot

Gezondheidszorg in de toekomst

Tussen juni 2018 en juni 2019 werkt een stuurgroep onder leiding van de Koning Boudewijnstichting aan een prospectief rapport over de toekomst van de gezondheidszorg. Doel is te komen tot een globale visie. Het gaat om een samenwerkingsproject van alle administraties die te maken hebben met gezondheidszorg. Dat zei Jo De Cock, administrateur-generaal van het Riziv op het afscheidssymposium van Ri De Ridder. Met de prospectieve toekomstanalyse wil de overheid een strategische, stimulerende visie ontwikkelen. “Wat willen we? Wat zijn de toekomstige objectieven en wat zijn daarvan de implicaties op het gezondheidszorgsysteem? We belichten ook de rol van de beheerders, de overheidsinstellingen en van het overlegmodel in de ziekteverzekering”, legde De Cock uit.

Geert Verrijken