De keerzijde van de schoonmaak

14 juni 2018

Om een ziekenhuis zo bacterievrij mogelijk te maken, is het noodzakelijk dat er degelijk ontsmet wordt. Daar wordt de patiënt beter van. Maar wordt de gezondheidswerker/schoonmaker daar ook beter van? Toxicoloog Jan Tytgat is daar nog niet zo zeker van…

Elk voordeel heeft ook z’n nadeel… Wie dagelijks tientallen keren zijn handen met antibacteriële gel behandelt, kent de ‘neveneffecten’. In het beste geval droge handen, in het slechtste geval een allergische reactie. Desinfecterende producten en alles wat met schoonmaak te maken heeft, zijn vaak erg agressief. Van de analyse van prof. Tytgat kun je moeilijk vrolijk worden. “De samenstelling van veel schoonmaakproducten vormen een toxicologisch probleem”, stelt hij. “Als we de analyse maken van de ingrediënten, dan zijn we tot de vaststelling gekomen dat 275 ingrediënten in antimicrobiële producten als pesticiden beschouwd worden. 150 chemicaliën worden bovendien in verband gebracht met allergieën, geboorteafwijkingen en kanker.”

Als hij de analyse vernauwt tot professionele schoonmakers, dan zien we dat “schoonmakers die regelmatig reinigingssprays gebruiken in 20 jaar een verminderde longfunctie hebben die eigenlijk gelijk staat met het roken van 20 sigaretten per dag(1). De respiratoire en cardiovasculaire mortaliteit is bovendien aanzienlijk hoger voor schoonmakers dan voor niet-handenarbeiders (2). Lange termijnonderzoek heeft ook aangetoond dat schoonmakers een verhoogd risico hebben op het ontwikkelen van astma, chronische bronchitis en andere ademhalingsproblemen (3).

Tot daar het slechte nieuws. Het iets betere nieuws is dan wel dat de regelgeving alsmaar strenger wordt. “Maar ook dat we, bij het gebruik van schoonmaakproducten in een ziekenhuisomgeving, niet alleen aandacht moeten hebben voor het effect van die producten op het schoonmaakpersoneel, maar ook voor het effect op de patiënt. Kinderen en oudere mensen die bovendien ook nog ziek zijn, kunnen ook bij kleine doses gevolgen ondervinden.”

De inzichten in de lange termijntoxiciteit zijn vrij recent en de regelgeving hinkt achterop. “Al zien we nu toch wel dat er op Europees niveau iets aan het bewegen is. Maar de wetgeving”

Kan het anders? Tytgat pleit voor een verantwoord gebruik van schoonmaakproducten in een ziekenhuisomgeving. “Innovatie en kennis laten ons toe om de blootstelling aan toxische stoffen te vermijden, door bijvoorbeeld andere soorten van schoonmaakmiddelen te gaan gebruiken. Ik denk daarbij bijvoorbeeld aan het gebruik van enzymen. Maar het is ook nuttig om eens de oefening te maken hoeveel schoonmaakproduct men nodig heeft. Vaak zijn kleinere hoeveelheden en kleinere dosissen even doeltreffend als grotere. In een ziekenhuis is het niet altijd mogelijk, maar we zouden moeten vermijden om schoon te maken in de aanwezigheid van kwetsbare subgroepen zoals kinderen en ouderen.”

1. svannesO et al, Am. J. Respir. Crit. Care Med 2018, feb

Désirée De Poot