Wie is de baas van de robot?

13 september 2018

Het Europees Parlement heeft een voorstel geformuleerd om robots een rechtspersoonlijkheid te geven. Maar moeten robots rechten krijgen? En kan een robot bijvoorbeeld aansprakelijk worden gesteld?

We hadden nooit gedacht dat we deze denkoefening ooit hadden moeten houden. En nu is het zo ver dat oa Hans Graux, advocaat bij Timelex, al maanden aan het werken is aan een uitgebreide studie voor de Europese Commissie over aansprakelijkheid in robotica en artificiële intelligentie. Sommigen zeggen dat het eenvoudig is: geef robots rechtsaansprakelijkheid. Maar die redenering klopt niet, vindt Graux. “Om iemand aansprakelijk te stellen, moet die persoon geld hebben. Iemand aansprakelijk stellen die geen geld heeft, daar heb je niets aan want die kan de schade niet vergoeden.” De bedrijven die de robots maken, hebben kapitaal. De robots zelf niet.

Nu zou je dus kunnen zeggen dat we bij calamiteiten dan maar de ontwikkelaar van de robot aansprakelijk moeten stellen. Maar zo eenvoudig is het ook weer niet, vindt prof. ir. Bram Vanderborght, die robotica doceert aan de VUB. “Als een zelfrijdende wagen nu een ongeval veroorzaakt, dan is één bedrijf verantwoordelijk. Maar toekomstige robots zullen app-platformen zijn. Toestellen zullen steeds meer en nieuwe functies krijgen.” Mooi voorbeeld is Zora, de ziekenhuisrobot, die nu al een robot als platform is omdat het kan worden ingezet voor meerdere taken. Nu zijn dat nog eenvoudige taken, maar de technologische evolutie gaat razendsnel. Neem dat Zora ook wordt ingezet als een soort ‘security’, een robot die er mee moet voor zorgen dat geriatrische patiënten niet gaan dwalen. En wat als er op een bepaald moment zo’n oudje verwond geraakt door de ‘schuld’ van Zora? Wie is dan verantwoordelijk? Steeds meer technologie wordt immers gebouwd met algoritmes en machine learning en de bron waarop een robot zijn beslissingen baseert worden daardoor mistiger. Verantwoordelijkheid ligt niet meer alleen bij de ontwikkelaars van de code, maar ook bij de makers van die algoritmes en de samenstellers van de databank waarop die algoritmes getraind worden. “Natuurlijk zijn daar fantastische applicaties in”, zegt Katleen Gabriels, assistent Filosofie en Computerethiek aan de Technische Universiteit van Eindhoven. “Algoritmes zijn even goed als mensen – zo niet beter – in het detecteren van borstkanker of huidkanker bijvoorbeeld. Maar soms gaat het mis…”

Begin april hebben 156 experts in artificiële intelligentie een open brief naar de Europese Commissie gestuurd waarin ze hun weerstand kenbaar maken tegen een rechtspersoonlijkheid voor robots. Hun belangrijkste standpunt is dat een rechtspersoonlijkheid ongepast is, niet alleen vanuit legaal oogpunt, maar ook vanuit ethisch perspectief. “Het probleem is dat we op dit moment al veel spectaculaire scenario’s in ons hoofd hebben, maar dat artificiële intelligentie nog in een triviale fase zit. Het is gevaarlijk om wetten te gaan schrijven op basis van fantasieregels”, besluit Hans Graux. Het debat komt dus te vroeg…

Met dank aan Els Bellens (DataNews). U kunt een meer uitgebreid artikel terugvinden op datanews.be

Désirée De Poot